ابوالقاسم فردوسی که بود؟ نگهبان زبان فارسی

ابوالقاسم فردوسی (940 میلادی)، بزرگترین حماسه سرا زبان فارسی و شاعر نامدار و جاودانه ی شاهنامه است. وی در روستایی در نزدیکی شهر توس خراسان به دنیا آمد و بیشتر عمر خود را صرف سرودن شاهنامه کرد. این شاهکاری ادبی با بیش از 50 هزار بیت همواره الهام بخش بسیاری از نویسندگان و کارگردانان جهانی بوده است.در ادامه به برسی زندگی این شاعر بزرگ خواهیم پرداخت با ما همراه باشید.

راهنمای مطالعه :
زندگینامه فردوسی
شاهنامه، گنجینه ی ادبی
داستانی عجیب در شاهنامه
فردوسی ، الهام بخش اهل هنر

همچنین بخوانید: واقعیت مجازی با مارلیک آپ / بهترین شرکت واقعیت مجازی ایران

زندگینامه فردوسی

ابوالقاسم فردوسی، بزرگترین سراینده پارسی گو که از شهرت جهانی نیز برخوردار است در سال 319 خورشیدی در دوران سلطنت سامانیان  در خراسان متولد شد. پدرش از کشاورزان بزرگ خراسان و مادرش دختر یک شاهزاده ی مازندرانی بود. وی از همان کودکی علاقه مند به خواندن داستان های تاریخی بود و استعداد خود را به خوبی نشان داد.

ابوالقاسم فردوسی از ثروت خوبی برخوردار بود و بسیار علاقه مند به ادبیات و داستان های اساطیری، همین باعث شد که در سی سالگی نوشتن شاهنامه را آغاز کند. یک شاهکار ملی که سبب شهرت جهانی وی شد. سرودن شاهنامه 35 سال طول کشید و فردوسی در پایان این دوران ثروت زیادی از دست داد و تهی دست شد. ابوالقاسم فردوسی شاهنامه را به محمود غزنوی که تازه به سلطنت رسیده بود اهدا کرد.

فردوسی در همین دوران ازدواج کرد به طوری که مورخان بر این باور هستند که همان زنی که در ابتدای داستان بیژن و منیژه نام برده شده، همسر فردوسی است .همسر فردوسی را زنی بسیار دانا و فهریخته می دانند. ابوالقاسم فردوسی دارای یک دختر و یک پسر شد.

وی سرانجام در سن 67 سالگی درگذشت. آرامگاه وی در توس نزدیکی شهر مشهد است که هر ساله بازدید کنندگان زیادی برای زیارت استاد حماسه سرا به این شهر سفر می کنند. این نکته حائز اهمیت است که در روزگاری که بسیاری از آثار ادبی به زبان عربی نوشته می شد، فردوسی تصمیم گرفت یک داستان ملی با زبان فارسی بسراید.

ابوالقاسم فردوسی تا حد امکان از به کار بردن واژگان عربی پرهیز کرد و واژگان اصیل ایرانی را به کار برد ، با این کار نه تنها به عنوان یک شاعر بلکه به عنوان یک پاسدار زبان در تاریخ ثبت شد.

شاهنامه گنجینه ادبی

شاهنامه نه تنها یک اثر ادبی، بلکه گنجینه ای از فرهنگ، اخلاق، سیاست و روحیه ملی ایرانیان است. شاهنامه شامل سه بخش اساطیری، پهلوانی و تاریخی است. در بخش اساطیری،داستان هایی از آفرینش و پادشاهان نخستین مانند کیومرث و جمشید دیده می شود.

بخش پهلوانی با شخصیت هایی چون رستم و سهراب، بیشترین جذابیت را دارد. در بخش تاریخی، روایات شاهان ساسانی و وقایع تاریخی مانندحمله اعراب به ایران گنجانده شده است. شاهنامه مرز بین اسطوره و تاریخ را به زیبایی با هم می آمیزد.

از شخصیت های مشهور شاهنامه می توان به رستم و سهراب، سیاوش، زال و رودابه اشاره کرد. شاهنامه پراز مضامین والای انسانی مانند ، وفاداری، جوانمردی، عدالت خواهی و میهن دوستی است. این نماد ها به خوبی ارزش های فرهنگی ایران را نشان می دهند. ابوالقاسم فردوسی جدا از تک بیتی های خود تنها دو آثار مشخص دارد : بیژن و منیژه و شاهنامه.

 

داستانی عجیب در شاهنامه

شاهنامه فردوسی پر از شگفتی، رمزو راز و رخداد عجیب است. یکی از عجیب ترین  و تاثیرگذار ترین داستان ها، داستان زال و سیمرغ است که بدین شرح است:

در روزگاری دور، سام نریمان پسری به دنیا آوردکه موی آن سپید بود. اطرافیان این پدیده را بسیار بدشگون دانسته و سام از ترس ننگ و نفرین دیگران ، نوزاد را به کوه البرز برد و آن را رها کرد تا بمیرد.

اما در دل همان کوه یک پرنده ی اساطیری به نام سیمرغ لانه داشت. این پرنده کودک را به لانه بردو با مهر مادری بزرگش کرد.

روزی سام خواب دید که فرزندی که رهایش کرده بود ، هنوز زنده است، پس به کوه رفت و با دیدن پسرش بسیار از کرده ی خود پشیمان شد.سیمرغ با بزرگواری زال را به پدرش برگرداند، ولی هنگام خداحافظی یک پر طلایی از خود را به زال داد و به او گفت که هرگاه درماندی یا به من نیاز داشتی، پر را بسوزان تا خود را به تو برسانم.

این داستان با وجود سیمرغ ،پرنده ای داناو جادویی و راز آلود و همینطورموی سپید زال که نشان دهنده ی سرنوشت خاص او بود و بزرگ شدن آن توسط یک پرنده ، عجیب و جذاب شده است.

داستان عجیب و غم انگیز دیگر ، جنگ رستم و سهراب است. رستم در سفری به سمنگان با دختری به نام تهمینه ازدواج می کند و بدون آگاهی از بارداری او ،باز می گردد. حاصل این ازدواج پسری به نام سهراب می شود. سهراب به پهلوان تنومند  توران تبدیل می شود و برای جنگ راهی ایران می شود. رستم که پهلوانی ایرانی بودبرای مقابله با سهراب آماده گشته و در نبردی سنگین سهراب زخمی می شود.

در این حین راز پدر و پسر آشکار می شود اما دیگر فایده ای ندارد چرا که سهراب به دست پدر خود کشته می شود. با این داستان می توان ساعت ها اشک ریخت چرا که فروپاشی و رنج رستم بعد از اطلاع از داستان و مرگ پسرش بسیار تراژدیک است.

فردوسی ، الهام بخش اهل هنر

میراث فردوسی، الهام بخش بسیاری از شاعران ،نویسندگان و سیاست مداران ایرانی و حتی جهانی بوده است. به جرئت می توان گفت در کتاب های هری پاتر، ارباب حلقه ها و بسیاری از داستان های تخیلی دیگر وجود قهرمان ها ، داستان ها و اتفاقات شاهنامه به خوبی قابل دیدن است.

ابوالقاسم فردوسی برای شاهنامه بسیار زحمت کشید و نتیجه ی آن کتابی شد که خواننده هرگز آن را از یاد نخواهد برد.

سریال ایرانی جمشید و خورشید، انیمیشن آخرین داستان فیلم بین المللی الهام گرفته و… همگی از روی شاهنامه ساخته شده اند.

همچنین بخوانید: نقش متاورس در زندگی (مزایا و معایب) / حقایقی که باید از آن با خبر شوید

سخن پایانی

ابوالقاسم فردوسی با خلق شاهنامه، تنها یک آثار ادبی نساخت بلکه او روح ایران را در قالب شعر جاودان کرد. تلاش او برای زنده نگه داشتن زبان فارسی ستودنی است . فردوسی عمر و مال خود را در این راه گذاشت و امروز با گذشت بیش از هزار سال،شاهنامه هنوز زنده است همان قدر الهام بخش و تاثیر گذار. ممنون که تا انتها همراه ما بودید.

ابوالقاسم فردوسی ابوالقاسم فردوسی